Lugha · Lugha za Kislavoni

Kimasedonia

Huzungumzwa : Ugiriki

01. Taarifa kuhusu lugha

Kwa ufupi

Vitambulisho
ISO 639-3 mkd · Glottolog mace1250

Kundi la lugha

Kihindi-Kiulaya / Kislavoni

Eneo

Katika miongo miwili ya kwanza ya karne na katika miaka ya vita vya wenyewe kwa wenyewe (vilivyomalizika mwaka 1949), sehemu kubwa ya wazungumzaji wa Kislavoni waliacha makazi yao na kwenda kuishi katika eneo ambalo leo ni Bulgaria na Jamhuri ya Zamani ya Yugoslavia ya Masedonia. Maeneo mengi yaliyokaliwa wakati huo na wazungumzaji wa Kislavoni yalibaki na vikundi vinavyozungumza Kislavoni, yaani kuanzia mkoa wa Drama hadi mkoa wa Kastoria. Lugha hii ina uhai zaidi katika mikoa ya Florina na Pella.

Hii ni lugha ya makabila ya Kislavoni yaliyokaa katika karne ya 6 na 7 BK katika maeneo yanayojulikana kama Masedonia. Baada ya vita vya Balkani dhidi ya utawala wa Waosmani, Masedonia iligawanywa kati ya Ugiriki, Bulgaria na Yugoslavia ya zamani (vifungu vya Mkataba wa Bucharest wa 1913). Mipaka hii mipya ilisababisha uhamiaji mkubwa: Waslavoni wapatao 100 000 waliacha sehemu ya Masedonia iliyopewa Ugiriki kwenda kaskazini. Wakati huo huo, Wagiriki kutoka Bulgaria na nchi nyingine walihamia Ugiriki. Hata hivyo, idadi kubwa ya Waslavoni waliamua kubaki, na leo kuna jamii ya wachache ya Kislavoni nchini Ugiriki. Kimasedonia kilisanifishwa nchini Yugoslavia tangu 1944. Kilugha, Kimasedonia kinatokana na lugha ya kale ya Kislavoni ya ibada (iliyokuwepo angalau tangu karne ya 10). Hii inakifanya kuwa ndugu wa karibu wa Kibulgaria, lakini chenye sifa za kale zaidi.

02. Shairi

Asili Tafsiri
Т’га за југ
Kuitamani Kusini
Орелски крилја как да си метнех и в наши стâрни да си прелетнех! На наши места ја да си идам, да видам Стамбол, Кукуш да видам,
Laiti ningevaa mabawa ya tai na kuruka hadi nchi zetu! Kwenda kwenye nchi yetu, kuona Istanbul, kuona Kukuš,
Да видам дали сâнце и тамо мрачно угревјат, како и вамо. Ако как овде сâнцето ме стретит, ако пак мрачно сâнцето светит:
Kuona kama jua huko pia huchomoza kwa giza, kama huku. Kama jua litanipokea kama huku, kama huko pia jua linang'aa kwa giza:
На пâт далечни ја ке се стегнам, и в други стâрни ке си побегнам, каде сâнцето светло угревјат, каде небото ѕвезди посевјат.
Nitajiandaa kwa safari ya mbali na kukimbilia nchi nyingine, ambako jua huchomoza kwa mwanga, ambako anga limepandwa nyota.
Овде је мрачно и мрак м' обвива и темна мâгла земја покрива: мразој и снегој, и пепелници, силни ветришта и вијулици,
Huku ni giza na giza linanizunguka na ukungu mweusi unaifunika ardhi: barafu na theluji, na jalidi, pepo kali na dhoruba za theluji,
Околу мâгли и мразој земни, а в’гради студој, и мисли темни. Не, ја не можам овде да седам! Не, ја не можам мразој да гледам!
Pande zote, ukungu na baridi kali ya ardhi, na kifuani baridi, na mawazo ya giza. La, siwezi kubaki huku! La, siwezi kuitazama barafu hii!
Дајте ми крилја ја да си метнам и в наши стâрни да си прелетнам: на наши места ја да си идам, да видам Охрид, Струга да видам.
Nipeni mabawa niyavae na kuruka hadi nchi zetu: kwenda kwenye nchi yetu, kuona Ohrid, kuona Struga.
Тамо зората греит душата и сâнце светло зајдвит в гората. Тамо дарбите природна сила со сâта раскош ги растурила:
Huko alfajiri huipasha roho joto na jua angavu huzama msituni. Huko nguvu ya maumbile imetawanya zawadi zake kwa fahari yote:
Бистро езеро, гледаш, белеит или од ветар синотемнеит: поле погледниш, или планина -сегде Божева је хубавина.
Ziwa safi, tazama, linang'aa jeupe au kwa upepo linakuwa samawati nzito; tazama uwanda, au mlima: kila mahali uzuri wa Mungu.
Тамо по срце в кавал да свирам, сâнце да зајдвит, ја да умирам!
Huko nipige filimbi ya kaval kwa moyo wangu wote, jua lizame, nami nife!
Константин Миладинов (1830-1862)
Matini asilia: Wikisource ya Kimasedonia, kutoka Песни, Skopje, 1986 (kikoa cha umma)
Tafsiri: Lingualia (2026)

03. Maelezo ya kilugha

Kimasedonia ni lugha ya Kislavoni ya Kusini ambayo kwa muda mrefu iliishi pamoja katika Balkani na lugha zisizo na uhusiano nayo1. Kina mwelekeo wa kupoteza tamati za kesi, ambazo hubadilishwa na vihusishi1. Katika lahaja za magharibi, kibainishi kiashiria, kinachowekwa baada ya nomino, huchukua maumbo matatu: čovekot, čovekov, čovekon ('mtu huyo')1. Mfumo huu unatofautisha kibainishi cha kawaida, cha karibu na cha mbali, jambo linalokiunganisha na lugha zisizo na uhusiano nacho kama Kiwolofu2.

Vyanzo

CD ya 2003 haikuwa na maelezo ya lugha hii: maandishi haya yaliandikwa kwa ajili ya tovuti hii kutokana na vyanzo vilivyo hapa chini.

  1. M. Markovikj, « Macedonian language tendencies in Balkan context », Université Saints-Cyrille-et-Méthode de Skopje / Slavic Research Center, Hokkaido University.
  2. M. Wahlström, D. Killian, « The Macedonian and Balkan Slavic three-part article and the typology of deictic articles », Journal of Contemporary Philology, University of Helsinki / Université Saints-Cyrille-et-Méthode de Skopje, 2025.

04. Katuni

Veselite Graskovci Gradinarska izlozba
Katuni · 5 min 08 s · chaneli: ТВ Архива МКД · YouTube

Video imehifadhiwa kwenye YouTube na kuchapishwa na chaneli iliyoonyeshwa; mwandishi wake anaweza kuiondoa wakati wowote.